Mỹ vừa công bố áp thuế nhập khẩu 46% đối với hàng hóa từ Việt Nam, một động thái được xem là nhằm đáp trả mức thuế cao mà Việt Nam áp dụng đối với hàng hóa Mỹ. Quyết định này được Tổng thống Donald Trump công bố tại Nhà Trắng, với lý do bảo vệ các doanh nghiệp Mỹ trước sự cạnh tranh không công bằng từ nước ngoài.
1. Bối cảnh sự việc
Ngày 02/04/2025, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã công bố chính sách thuế quan mới, áp dụng mức thuế cơ bản 10% đối với toàn bộ hàng hóa nhập khẩu vào Mỹ. Trong đó, Việt Nam bị áp mức thuế đối ứng cao hơn, lên đến 46%, thuộc nhóm các quốc gia chịu thuế suất cao nhất, chỉ sau Campuchia (49%). Đây là một phần trong chiến lược “đối ứng” nhằm giảm thâm hụt thương mại của Mỹ và bảo vệ sản xuất nội địa, dựa trên nguyên tắc các quốc gia có thặng dư thương mại lớn với Mỹ sẽ bị áp thuế cao hơn.
2. Chi tiết chính sách thuế
- Mức thuế áp dụng:
- Thuế cơ bản: 10% đối với tất cả hàng hóa nhập khẩu vào Mỹ (có hiệu lực từ 05/04/2025).
- Thuế đối ứng: 46% đối với 90% hàng hóa nhập khẩu từ Việt Nam (có hiệu lực từ 09/04/2025).
- Lý do áp thuế:
- Việt Nam là một trong những quốc gia có thặng dư thương mại lớn với Mỹ (123,5 tỷ USD năm 2024, đứng thứ 3 sau Trung Quốc và Mexico).
- Mỹ cho rằng các khoản trợ cấp từ chính phủ Việt Nam cho doanh nghiệp xuất khẩu tạo ra lợi thế cạnh tranh không công bằng.
- Chính sách này cũng nhằm kiểm soát buôn lậu ma túy, di cư bất hợp pháp và thúc đẩy sản xuất nội địa Mỹ.
- Các quốc gia khác: Trung Quốc (34%), EU (20%), Nhật Bản (24%), Hàn Quốc (25%), Ấn Độ (26%), Canada và Mexico (25%).
| Quốc gia/Khu vực | Thuế cơ bản | Thuế đối ứng | Tổng thuế tiềm năng | % Hàng hóa bị ảnh hưởng (được báo cáo) |
|---|---|---|---|---|
| Liên minh châu Âu (EU) | 10% | 20% | 30% | 90% |
| Malaysia | 10% | 24% | 34% | Không xác định |
| Nhật Bản | 10% | 24% | 34% | 46% |
| Hàn Quốc | 10% | 25% | 35% | 50% |
| Ấn Độ | 10% | 26% | 36% | Không xác định |
| Trung Quốc | 10% | 34% | 44% (Có khả năng 54%) | 90% |
| Việt Nam | 10% | 46% | 56% | 90% |
| Đài Loan | 10% | 32% | 42% | 64% |
“Vietnam, great negotiators, great people. They like me, I like them”
Việt Nam, những nhà ngoại giao giỏi, những con người tuyệt vời. Họ thích tôi, tôi cũng thích họ… nhưng vẫn đấm cho 46% thuế nhé -_-
3. Tác động đến Việt Nam
- Ngành xuất khẩu chủ lực: Các ngành như dệt may, da giày, gỗ, điện tử và thủy sản – vốn phụ thuộc lớn vào thị trường Mỹ – sẽ chịu ảnh hưởng nặng nề. Kim ngạch xuất khẩu sang Mỹ năm 2024 đạt 136,6 tỷ USD, chiếm khoảng 4,2% tổng nhập khẩu hàng hóa của Mỹ.
- Kinh tế vĩ mô:
- GDP có thể giảm từ 0,7-1,3% theo kịch bản cơ sở (theo Nhóm Nghiên cứu BIDV).
- Xuất khẩu sang Mỹ có thể giảm 3-5% trong năm 2025, ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế tổng thể.
- Doanh nghiệp: Chi phí tăng do thuế cao có thể làm giảm lợi thế cạnh tranh, buộc doanh nghiệp phải cắt giảm lao động hoặc điều chỉnh chiến lược kinh doanh.
- Thị trường tài chính: VN-Index có thể chịu áp lực giảm do tâm lý lo ngại từ nhà đầu tư.
4. Phản ứng và giải pháp tiềm năng
- Phản ứng quốc tế:
- Thủ tướng Italy Giorgia Meloni gọi đây là “sai lầm”, cảnh báo nguy cơ thương chiến làm suy yếu phương Tây.
- Bộ trưởng Anh Jonathan Reynolds kêu gọi đàm phán để giảm mức thuế 10% áp lên Anh.
- Giải pháp từ Việt Nam:
- Tăng nhập khẩu từ Mỹ (nông sản, khí LNG, máy bay Boeing) để giảm thặng dư thương mại.
- Đa dạng hóa thị trường xuất khẩu sang EU, Nhật Bản, hoặc Trung Quốc.
- Đàm phán song phương với Mỹ để tìm cách giảm thuế hoặc miễn trừ cho một số mặt hàng.
5. Tình hình hiện tại
Chính sách thuế này đã gây ra phản ứng mạnh mẽ trên thị trường toàn cầu, với hợp đồng tương lai Dow Jones giảm hơn 1.100 điểm và S&P 500 giảm 1,9% ngay sau thông báo. Tại Việt Nam, các doanh nghiệp và nhà hoạch định chính sách đang gấp rút đánh giá tác động và tìm cách ứng phó trước khi thuế chính thức có hiệu lực.
