Bạn có bao giờ tự hỏi, một “gã khổng lồ” như NVIDIA – công ty dẫn đầu thế giới về chip AI – có thể biến mất hoàn toàn khỏi một thị trường khổng lồ như Trung Quốc chỉ trong vài năm? Từ vị thế thống trị 95% thị phần AI cao cấp, nay NVIDIA chỉ còn con số 0%. Đây không chỉ là cú sốc cho ngành công nghệ, mà còn là tín hiệu cảnh báo về cuộc chiến địa chính trị giữa Mỹ và Trung Quốc. Hãy cùng khám phá nguyên nhân, hậu quả và những bài học rút ra từ “đại địa chấn” này, dựa trên dữ liệu mới nhất năm 2025.
Sự lao dốc lịch sử: từ 95% còn 0%
Trong gần một thập kỷ, NVIDIA được ca ngợi như “vua” không ngai ở thị trường Trung Quốc – nơi các chip GPU cao cấp như A100, H100 là trung tâm sức mạnh của hầu hết các siêu máy tính AI quốc nội. Đỉnh cao là năm 2023, NVIDIA nắm giữ tới 95% thị phần GPU AI tại Trung Quốc, cung cấp nền tảng cho các ông lớn như Alibaba, Tencent, Baidu, ByteDance phát triển mô hình trí tuệ nhân tạo quy mô cực lớn.
Song từ cuối 2023, mọi thứ thay đổi chóng mặt. Lệnh hạn chế xuất khẩu chip AI từ chính phủ Mỹ với lý do an ninh quốc gia đã khiến NVIDIA bị chặn đứng: những GPU mạnh nhất không thể giao cho các đối tác Trung Quốc. Dù hãng cố gắng tạo ra các mẫu GPU yếu hơn (như H20, L20) dành riêng cho thị trường này, nhưng hiệu năng lạc hậu, chi phí cao khiến khách hàng trong nước không mặn mà.
Tháng 10/2025, tại sự kiện quốc tế ở New York, CEO Jensen Huang cay đắng xác nhận: “Chúng tôi mất sạch thị phần, từ 95% rơi về 0%. Hiện tại, NVIDIA hoàn toàn bị loại khỏi thị trường Trung Quốc”.
Vì đâu nên nỗi: Cấm vận Mỹ & trỗi dậy nội địa
Gốc rễ chính của “cú sốc lịch sử” nằm ở lệnh kiểm soát xuất khẩu chip AI từ Mỹ, đặc biệt dưới thời các đời tổng thống gần đây. Có tới 5 thế hệ GPU quan trọng của NVIDIA (A100, H100, A800, H800, H20) nằm trong diện cấm xuất Trung Quốc, khiến hãng không thể cung ứng sản phẩm cạnh tranh tại thị trường này. Những sản phẩm “hàng thay thế” hiệu năng thấp không đủ sức hấp dẫn giới công nghệ trong nước.
Bước ngoặt xuất hiện khi chính Trung Quốc dồn lực phát triển chip nội địa. Các dòng như Ascend của Huawei hay MLU của Cambricon đang giành lấy thị phần ngày càng lớn, nhờ chính sách bảo hộ, đầu tư công khổng lồ từ Bắc Kinh cũng như làn sóng “tự chủ công nghệ” dâng cao hậu căng thẳng thương mại.
Dữ liệu từ TrendForce cho thấy thị phần chip AI nội địa của Trung Quốc đã từ 5% (năm 2022) tăng mạnh lên khoảng 40% vào giữa 2025 – con số ấn tượng cho thấy sức bật không thể coi thường của các “người mới”.
Nỗi lo của NVIDIA: Tương lai bất định và “trận chiến kép”
Ngoài nỗi đau địa chính trị, NVIDIA còn đối diện thách thức từ nhu cầu năng lượng khổng lồ khi AI ngày càng mạnh. Theo các chuyên gia, thế hệ siêu máy tính AI mới tiêu thụ lượng điện lên tới hàng chục, thậm chí hàng trăm megawatt, tạo sức ép lên hạ tầng năng lượng toàn cầu. Điều này buộc hãng phải liên tục tái cấu trúc – chế tạo các hệ thống hiệu quả hơn, song cũng giới hạn tốc độ phát triển dịch vụ AI.
Quan trọng hơn, vị trí “bá chủ tuyệt đối” của NVIDIA toàn cầu giờ lung lay khi Trung Quốc chủ động kiến tạo hệ sinh thái AI độc lập – phần cứng lẫn phần mềm. Sự trở lại của NVIDIA tại thị trường này ngày càng khó khăn, tiếp tục phụ thuộc vào những thay đổi không chắc chắn từ phía chính phủ Mỹ và Trung Quốc.
Trung Quốc – Cuộc đua tăng tốc “Make in China AI”
Tiêu điểm sau cú sụp đổ của NVIDIA là màn lên ngôi của các tên tuổi bản địa:
- Huawei: Đầu tư lớn vào chip Ascend, mô hình AI và hạ tầng phần mềm hoàn chỉnh nhằm giảm tối đa lệ thuộc vào phương Tây.
- Cambricon: Doanh thu quý III/2025 tăng tới 14 lần so với năm ngoái, chứng minh làn sóng “AI nội địa hóa” đang khởi đầu mạnh mẽ.
- Hygon, DeepSeek AI: Đều nhập cuộc chiến phát triển chip AI, tăng tốc cạnh tranh với các “ông lớn” quốc tế và thiết lập lại cán cân quyền lực công nghệ tại châu Á.
Tầm nhìn tương lai: Thế trận AI toàn cầu thay đổi ra sao?
Việc NVIDIA mất trắng thị phần tại Trung Quốc không chỉ là vấn đề doanh số, mà còn là dấu hiệu cảnh báo: kỷ nguyên phụ thuộc công nghệ vào một “ông vua” phương Tây không còn nữa. Sự lớn mạnh vượt bậc của chip nội địa, chính sách tự chủ cứng rắn, và tốc độ đổi mới sản phẩm – dịch vụ AI tại Trung Quốc sẽ tác động mạnh đến mô hình phát triển AI toàn cầu trong những năm tới.
Câu hỏi đặt ra cho ngành AI thế giới: Liệu trật tự cũ có sụp đổ vĩnh viễn, hay chỉ là tạm thời? NVIDIA còn có cơ hội trở lại, hay thị trường sẽ mãi thuộc về các nhà tiên phong mới bản địa?
Từ “cơn địa chấn” NVIDIA tại Trung Quốc, mỗi doanh nghiệp AI và nhà đầu tư công nghệ đều cần chuẩn bị cho những thay đổi mạnh mẽ – nơi sự tự chủ, khả năng thích ứng và tư duy mở sẽ trở thành yếu tố sinh tồn quyết định trên chiến trường AI quốc tế.
Câu Hỏi Thường Gặp (Q&A)
- Q: Liệu NVIDIA có lấy lại thị phần tại Trung Quốc?
A: Khó khăn, nhưng có thể nếu căng thẳng Mỹ-Trung giảm. Hiện tại, thị phần dự báo dưới 20% đến năm 2027. - Q: Huawei có thực sự vượt NVIDIA?
A: Chưa – Phần mềm CANN của Huawei kém CUDA của NVIDIA, nhưng họ dẫn đầu Trung Quốc với sản lượng lớn. - Q: Tác động đến giá cổ phiếu NVIDIA?
A: Ngắn hạn biến động, dài hạn ổn định nhờ AI bùng nổ toàn cầu. NVIDIA vẫn là lựa chọn hàng đầu ở Mỹ và châu Âu.
— tham khảo: VietnamFinance, tomshardware, cafef, yahoo finance —
